LENSLER

   Saydam tabakanın üzerine yerleştirilen ve gözde uzun süre kalabilen mercekler kontakt lens ya da lens olarak adlandırılır. Kontakt lens takılmadan önce, göz hekiminin gerekli incelemeleri yapması gerekir. Saydam tabakanın eğriliği ile ilgili çeşitli ölçümler yapılarak, lensin göze uyumluluğu sağlanmalıdır. Kontakt lenslerle ilgili ağır komplikasyonlara ender rastlanır. Uzun süre gözde kalmasına bağlı olarak kontakt lensin örseleyici etkisi ortaya çıkabilir. Ancak kuralına uygun kullanım ve belirli bir alışma süreci sonunda çoğu zaman bazı sorunlar ortadan kalkmaktadır.

    Bu lensler kornea ön yüzeyinde gözyaşının üzerine yerleşerek, gözün kırma yüzeyini kendi üzerinde toplamakta ve böylece görmeyi düzeltmektedir. Günümüzde, dış görünüş ve gözlük takmanın verdiği rahatsızlık kontakt lens kullanımının başlıca nedenidir. Sportif faaliyetler, yoğun çalışma temposu veya gözlük kullanmak istemeyen kişiler kontakt lens kullanmayı tercih etmektedir. Özellikle yüksek numaralarda gözlük kullananlarda, iki göz arasında yüksek numara farkı olanlarda, düzensiz ve yüksek astigmatizması olan kişilerde kontakt lens takılması, kişilerin en iyi görme kalitesini elde edebilmesi için gereklidir. Sadece bu kişiler değil, gözlük kullanmak istemeyen ve gözyapıları uygun olan herkes kontakt lens kullanabilir.       

HANGİ TİP KONTAKT LENS TAKILMALIDIR ?

    Günümüzde kullanılan kontakt lenslerin bir çok tipi mevcuttur. Bunlardan hangi kontakt lens tipinin uygun olduğuna yapılacak göz muayenesi ve kontakt lens denemesi ile karar verilmektedir. Genel olarak kontakt lensler 5 grup altında incelenebilir :

	Lens Çeşitleri
	Sert Lensler Yumuşak Lensler Gaz Geçirgen Sert Lensler Sert-Yumuşak kontakt lensler Torik kontakt lensler

 Bunların dışında kişilerin göz problemine göre üretilen özel kontakt lens tipleri de mevcuttur.

Sert Lensler

          PMMA denilen maddeden üretilirler, oksijen ve sıvı geçirgenlik özellikleri azdır. Bakımı kolay olmakla birlikte, kişilerin alışması uzun sürebilir. Günümüzde çok yaygın olarak kullanılmamaktadır. Elli yıl kadar önce geliştirilen ilk başarılı kontakt lensler, ticari adı pleksiglas olan polimetil metakrilattan üretilmiştir.
          Epeyce büyük olan ve göze güçlükle takılan ilk sert lensler, saydam tabakayı ve göz akının önde kalan bir bölümünü kaplıyorlardı. Sonraları yalnızca saydam tabakayı kaplayan daha küçük lensler yapıldı.
          Sert lensler, özellikle astigmatlıkta iyi görüntü sağlamaları, kolay temizlenmeleri, dayanıklı ve ucuz olmaları nedeniyle çok yaygınlaştı.

          Hidroksietil metakrilat gibi yapay organik bileşiklerden üretilen esnek yapılı yumuşak lenslerin, sert lenslere göre önemli üstünlükleri vardır; bunlar daha kolay takılır ve uyum süreleri daha kısadır. Saydam tabakada şişmeye neden olmadan uzun süre gözde kalabilirler. Bununla birlikte, yumuşak lenslerle sağlanan görüntü, gözlük ya da sert lenslerin sağladığı görüntü kadar net değildir.
          Ayrıca,yumuşak lenslerde bakteri ve mantarlar kolayca ürediğinden,bu lensleri kullananların dezenfeksiyon ve temizlik önlemlerine titizlikle uymaları gerekir. Bu amaçla kullanılan özel antiseptik çözeltiler, temizleme ve saklama çözeltileri, protein temizleme maddeleri vardır. Gene de bir çok göz hekimi, bütün temizlik kurallarına titizlikle uyulduğunda bile yumuşak lenslerin göz enfeksiyonu riski taşıdığına inanmaktadır.
          Temizleme çözeltilerine bağlı olarak yumuşak lenslerde alerji oranı da yüksektir. Ayrıca, alerji yapmayan ve enzimli temizlik çözeltileri bu sorunu azaltmıştır. Kontakt lense bağlı göz enfeksiyonları, saydamtabakanın dış yüzeyinde zor iyileşen ağrılı yaralara (saydamtabaka ülseri) yol açabilir. Saydamtabaka ülseri, kalıcı nedbe dokusu oluşumuna ve buna bağlı görme kaybına yol açabilir. Dolayısıyla hangi tip olursa olsun lens takan kişilerin gözünde başlayan kızarma ve ağrı , hemen göz hekimine başvurulmasını gerektiren belirtilerdir.

          Gaz geçirgen sert lensler, saf silikon ya da selüloz asetat butirat gibi maddelerden üretilir.
          Yüksek görüntü kalitesi, dayanıklılık ve temizleme kolaylığı yönünden sert lenslere benzemekle birlikte, bunların yüzeyinden oksijen ve karbondioksit geçer. Saydamtabaka, temas ettiği havayla doğrudan solunum yaparak hava ile gaz alışverişinde bulunduğundan, lensten gaz geçişi önemli bir konudur. Saydam tabakanın damarları olmadığından, bu dokunun oksijen gereksinimi havadan sağlanır.
          Ayrıca gaz geçirgen sert lensler, sert lenslerden daha esnektir, ısıyı da daha kolay iletirler. Bu özellikleri, uzun süreli kullanımda önemli birer üstünlüktür.
          Gaz geçirgen sert lensler, rahatlık sıralamasında yumuşak lenslerle sert lenslerin arasında yeralır.

       Hem yumuşak hem de sert lenslerin bir arada kullanıldığı kontakt lenslerdir. Özellikle düzensiz astigmatizmada (örneğin:keratokonüs) kullanılmaktadır. Bakımı dikkat gerektirmektedir. Kullanan kişilerin alışma süreleri çok uzun değildir. Günlük olarak kullanılmalıdır.

            Astigmatizmanın düzeltilmesinde kullanılan özel olarak üretilen kontakt lenslerdir. Kullanımları kolaydır, bakımı dikkat gerektirmektedir. Kullanıcıya özel yapıldığı için diğer kontakt lenslere oranla biraz daha pahalıdır. Özellikle yüksek astigmatizmada tercih edilmektedir. Torik kontakt lensler günlük olarak kullanılmalıdır. Günümüzde, yıllık veya aylık, günlük olarak kullanılan disposbl (atılabilen) torik kontakt lensler üretilmekte ve kullanımı yaygınlaşmaktadır.

            Günlük veya uzun süreli kullanabilen, kullanım ömürleri 3-12 ay arasında değişebilen yumuşak kontakt lenslerdir. Miyopik veya hipermetropik kırma kusurlarının düzeltilmesinde kullanılır. Yüksek astigmatizmayı düzeltemedikleri için, astigmatizması yüksek olanlarda net görmeyi sağlamakta çok etkili değillerdir.

            Genel olarak sık değişim lensleri olarak adlandırılır. Günlük, haftada bir veya ayda bir atılabilen tipleri mevcuttur. Kullanılan lensler belirli sürelerde değiştirildiği için gözde meydana gelebilecek alerjik reaksiyonlar ve enfeksiyon riski en aza indirgenmiş olmaktadır. Günümüzde kullanımı gittikçe yaygınlaşmakta, hasta ve hekim tarafından daha çok tercih edilmektedir. Bakımı, kullanılması ve alışılması kolaydır. Miyopi, hipermetropi ve astigmatizmayı da düzeltebilen torik disposbl kontakt lens tipleri vardır.

            Yumuşak lensler sınıfına girmektedir. Numaralı veya sadece kozmetik olarak kullanılabilir. Disposbl olanları da mevcuttur. Özel üretimle torik renkli kontakt lensler yapılabilmektedir.

            Kontakt lensler gözlüğe alternatif olarak üretilmiş ve giderek yaygınlaşan kullanım alanı bulmuştur.

            Kontakt lensler zorunlu olarak kullanılmakla beraber kozmetik ve refraksiyon kusurunu düzeltmek için optik amaçlı da kullanılmaktadır.

    -Kornea (Saydam Tabaka) yüzey düzensizliğine bağlı olarak gözlükle iyi bir görme düzeyi elde edilemiyorsa,
    -Her iki gözün kırma kusuru arasında 2.5 Dereceden fazla fark varsa,
    -Göz içi lensi konulmayan tek taraflı katarakt ameliyatlarından sonra.

    -Yaygın olarak göz rengini değiştirmek için; seyrek olarak çeşitli nedenlerle oluşabilen kornea lekeleri, iris dokusu kayıplarını kapatmak için kullanılmaktadır.
    -Optik amaçlı kullanımda gözlük takmak istemeyen kişilere sunulan çeşitli seçenekler bulunmaktadır.
    -Astigmatizması olmayan veya 1 Derecenin altında olan kişilere yumuşak, şeffaf veya renkli kontakt lens uygulanabilmektedir. 1 derecenin üstünde astigmatizması olan kişilere gaz geçirgen (Yarı sert) kontakt lens veya yumuşak torik lens uygulanabilmektedir.
    -Yumuşak şeffaf veya renkli kontakt lensler uzun süre kullanılabilen (1-2 yıl) veya sık değişim lensleri (1-2 ay) olarak üretilmektedir.
    -Özellikle aralıklı olarak lens kullanmak isteyen kişilere sık değişim lensleri önerilmektedir. Yıl sonu, hafta sonu tatillerinde; spor yaparken kullanımı son derece rahat olmakta, belirgin bir özgürlük ve estetik sağlamakta ve çok daha ekonomik olarak kullanımı mümkün olmaktadır.

   Keratokanus, anizometropi gibi vakalarda, kontakt lenslerin gözlüklere göre bazı üstünlükleri vardır: Kontakt lensler gözün hareketlerini izlediklerinden, görme alanını sınırlamazlar. Göze yakın oldukları için de, özellikle kırma gücü yüksek merceklerdeki gibi görüntünün büyümesine ve küçülmesine neden olmazlar. Bu sebeple, iki göz arasında üç dereceden yüksek kırılma farklılıklarını düzeltebilirler. Oysa bu düzeltme gözlükle olanaksızdır. Kontakt lenslerin sürekli gözyaşı salgısıyla ıslanmalarına karşın, görüntünün net kalması ilginçtir. Keratokonus (ağır bir saydam tabaka bozukluğu) gibi normal merceklerle düzeltilemeyen astigmatlık olgularında , mutlaka saydam tabaka lensleri kullanılması gerekir.

SERT LENSLER
Olumlu özellikler :
         Yıllar boyu kullanılabilir
         Yapıları değişmez
         Gözlük camına eşit ya da daha iyi görüntü sağlar
         Daha geniş görüntü sağlar
         Görüntüler doğal boyuttadır
         Astigmatlığı düzeltir

Olumsuz Özellikler :
         Kolayca düşebilirler
         Lens ile göz arasına yabancı cisimler girebilir.
         Saydamtabakada ödem ve aşınmalara yol açabilir.
         Altı ayda bir göz muayenesi gerekir.
         Bir-iki haftalık uyum dönemi vardır.

YUMUŞAK LENSLER   
Olumlu özellikleri :
         Sporculara ve fiziksel etkinliğin öne çıktığı işlere yapanlara önerilir.
         Gözden kolay düşmezler
         Tozlar lensin altına geçemez.
         Görmede bulanıklığa yol açmazlar.
         Gözlük camına eşit ya da daha iyi görüntü sağlarlar.
         Daha geniş görüş alanı sağlar.
         İlk takışta uyum sağlanır.

Olumsuz özellikleri :
         Sert lenslere göre daha kısa süre dayanır.
         Yapıları değişebilir.
         Her gün temizleme gerekir.
         Saydam tabakada ödeme yol açabilirler
         Altı ayda bir göz muayenesi gerekir.
         Göz damlası göz pomadı kullanırken çıkarılmaları gerekir.

GÖZLÜKLER
    

Avantajları :
         İhtiyacın asgariden giderilmesi amaçlandığında ucuz fiyata edinilmesi   
         mümkündür.
         Küçük çocuklarda ve koordinasyonu bozuk hastalarda kontak lensin    
         manüplasyonu,takılıp çıkarılması,temizlenmesi ikinci bir kişinin
         yardımını gerektirir.Bu durumda gözlük tercih edilir.
         Kontakt lens gibi göze ve korneaya direkt temas olmadığı için,korneada
         çizilme ve yaralanmalara veya mikrobik kontaminasyona neden olmaz
         Çıkarılması takılması kolay her an her yerde yapılabilir.
         Temizlenmesi kolaydır.
         Görüşü iyileştirme özelliğinden başka amaçlarla da tercih edilebilir.
         Koruyucu olması, moda unsuru olması,yaşam sitili olması gibi
         Yüksek astigmatizma ve presbiopi gibi kontakt lensin çözüm olamadığı
         göz kusurlarında özellikle tercih edilir ve alternatifsizdir.
         Sanıldığının aksine insanlar gözlüğe bir an önce atılacak zorunlu gereç
          olarak bakmaz ve gözlük kullanmaktan dolayı rahatsızlık duymazlar.

Dezavantajları :
         Özellikle yüksek numaralı merceklerin ağırlığı sorun olabilir.
         Görüntünün boyutları değişebilir,biçimi bozulabilir.
         Sınırlı görüş alanı sağlar.
         Gölgelenmeler oluşabilir.

KONTAKT LENSLERDE ARANMASI GEREKEN ÖZELLİKLER

   Kirma kusurlarını düzeltebilmeli

   Gözün fizyolojik yapısını bozmamalı

   Oksijen geçirgenliği yüksek olmalı

   Yüzeyinde oluşabilecek birikintiler kolaylıkla temizlenebilmeli

   Gün içinde uzun süreli kullanılabilmeli

   Kullanımı kolay olmalı

   Gözde rahatsızşık hissi vermemeli

   Kolay bulunabilmeli

   Kesinlikle doktor kontrolünde kullanılmalı

   Kullanımana, temizlik ve bakımına dikket edilmeli

   Gerekli zamanlarda kontrolleri ve değişimleri yapılmalı

   Sağlıklı olan uygulamanın (lens uzun süre kullanımlı olsa bile) günlük kullanım olduğu unutulmamalı.

        Kontakt lens kullanımının göze zarar vermemesi için kullanım kurallarına uyulmalıdır. Kontakt lenslerinizin doğru kullanımı, temizliğinin yapılması ve gerekli kontrollerinin düzenli yaptırılması, kontakt lenslerin göze herhangi bir zarar vermemesi için gereklidir.